• W ostatnich kilku latach zaznaczyły się kierunkowe zmiany w otoczeniu sektora energetycznego - nie tylko w Polsce, ale i w Europie. Dostrzec to można w trzech głównych obszarach: zmianach systemowych na rynku energii, takich jak np. wprowadzenie mechanizmu operacyjnej rezerwy mocy, ograniczających ryzyka w energetyce konwencjonalnej; projektowanych regulacjach ustawowych dotyczących odnawialnych źródeł energii racjonalizujących rozwój tego sektora w Polsce; kierunkach europejskiej polityki klimatycznej, w szczególności realizowanych interwencji w systemie handlu emisjami CO2.
• Kluczowym wyzwaniem jest stworzenie odpowiednich warunków do inwestycji w źródła wytwórcze, zarówno zupełnie nowe, jak i zastępujące wycofywane wyeksploatowane jednostki wytwórcze. Działające obecnie w polskiej energetyce firmy prezentują w ramach swoich strategii funkcjonowania konkretne plany inwestycyjne w zakresie wytwarzania energii elektrycznej - należy dołożyć starań, aby zrealizowały one inwestycje. Ryzyko prowadzenia inwestycji przez spółki energetyczne powinno być nie tylko odpowiednio zmniejszone, ale też zoptymalizowane i ustabilizowane w horyzoncie właściwym dla tego typu energetycznych inwestycji.
• W ostatnim okresie dla zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej z inicjatywy lub przy udziale Ministerstwa Gospodarki były podejmowane działania, jak:
- o Tworzenie warunków dla podejmowania inwestycji w nowe moce wytwórcze. Najlepszym przykładem zaangażowania administracji centralnej była inwestycja w nowe bloki w Elektrowni Opole, czy tez Elektrowni Jaworzno.
- o Zapewnienie dostępności tzw. zimnej rezerwy operacyjnej, czyli przedłużenie żywotności tych bloków energetycznych, które w innych warunkach zostałyby poddane likwidacji. Ma to szczególne znaczenie w okresie, w którym przewiduje się możliwość, w przypadku zbiegu wielu ekstremalnych i niekorzystnych okoliczności, wystąpienia okresowych niedoborów nadwyżek mocy.
- o Wykorzystanie redukcji zapotrzebowania na moc po stronie odbiorców (DSR) w okresach szczytowego zapotrzebowania, co znakomicie przyczynia się do oszczędności i pozwala uniknąć budowy nowych bloków pracujących tylko w szczytach zapotrzebowania, przez co generujących włącznie drogą energię.
- o Umożliwienie wytwarzania energii elektrycznej odbiorcom na własne potrzeby, czyli tzw. prosumentom. Rozwiązania prawne zostały wprowadzone w nowej ustawie o OZE.
- o Zwiększenie zdolności importowych przez budowę nowych połączeń i usuwanie ograniczeń na istniejących połączeniach transgranicznych. Przykładem tego jest budowa mostu energetycznego Polska-Litwa, którego pierwszy etap będzie oddany do użytku w 2016 r. oraz udrożnienie połączenia Polska-Niemcy przy pomocy tzw. przesuwników fazowych i umów o współpracy między PSE S.A. a 50 Hertz Transmission przy zarządzeniu nieplanowanymi przepływami mocy i energii na granicy polsko-niemieckiej.
• Obecnie jesteśmy w trakcie prac nad nową Polityką Energetyczną Polski z perspektywą do roku 2050, co odpowiada horyzontowi wielu dokumentów unijnych dotyczących polityki klimatyczno-energetycznej a przede wszystkim map drogowych unijnego przemysłu i energetyki UE. Polityka Energetyczna Polski do 2050 r. nawiązywać będzie do aktualnych celów unijnej polityki klimatyczno-energetycznej z uwzględnieniem kontekstu globalnego oraz do wyzwań krajowych, związanych z ochroną klimatu i środowiska. Objąć musi także zagadnienia bezpieczeństwa energetycznego, rozwoju rynku energii i konieczności zagwarantowania konkurencyjności rodzimego przemysłu.
• Nowa polityka energetyczna ukierunkowana będzie na zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju, pojmowanego wielowymiarowo, m. in., jako dywersyfikacja kierunków dostaw nośników energii oraz dywersyfikacja struktury wytwarzania energii elektrycznej i ciepła, a także zwiększenie zdolności przesyłowych i magazynowych paliw i energii. Wspierany będzie także rozwój technologii pozwalających na pozyskiwanie paliw.
• Efektywność energetyczna pozostanie priorytetem polityki energetycznej. Została ona wskazana, jako najtańsze rozwiązanie w kierunku ograniczania emisji, ale także zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego. Technologie, które przyczyniają się do poprawy efektywności całego łańcucha energetycznego, to m.in. inteligentne sieci i środki zarządzania popytem, kogeneracja, centralne ogrzewanie i chłodzenie, wytwarzanie zdecentralizowane energii czy rozpowszechnienie napędu elektrycznego pojazdów.
• Dużym wyzwaniem w kolejnych latach będzie promowanie rozwiązań zarządzania stroną popytową oraz technologii smart metering i smart grid umożliwiających funkcjonowanie energetyki rozproszonej, a także kształtowanie kultury korzystania z energii przez gospodarstwa domowe opartej na energooszczędności.
• Strategia europejskiej Unii Energetycznej (UnE) jest jednym z najważniejszych tematów omawianych obecnie na forum UE. Jednym z jej pięciu głównych wymiarów strategii jest bezpieczeństwo dostaw energii. Dla Polski szczególnie ważne jest, iż część istotnych elementów odnoszących się do bezpieczeństwa energetycznego znalazła odzwierciedlenie w propozycji Komisji Europejskiej.
• W dalszych pracach głównym filarem UnE powinno być bezpieczeństwo dostaw energii do UE, realizowane m.in. poprzez budowę infrastruktury energetycznej, mechanizmy solidarnościowe na wypadek kryzysu, wykorzystanie siły przetargowej UE w negocjacjach z dostawcami, wykorzystanie rodzimych źródeł energii (w tym kopalnych), dywersyfikację dostaw energii do UE oraz wzmocnienie bezpieczeństwa energetycznego państw sąsiednich.
• W obszarze bezpieczeństwa elektroenergetycznego, Polska popiera potrzebę intensyfikacji wysiłków w zakresie rozbudowy połączeń transgranicznych, których odpowiedni poziom warunkuje wzrost konkurencji na rozwijającym się rynku energii. Niemniej należy podkreślić, iż rynek może nie działać należycie także z powodów niewłaściwej architektury rynku – dlatego też postulujemy szybkie wdrożenie metod alokacji zdolności przesyłowych opartych na Flow-Based Allocation, które poprzez skuteczniejsze mechanizmy koordynacyjne umożliwią bezpieczny i efektywny kosztowo handel energią elektryczną, ograniczając w efekcie takie zjawiska jak przepływy kołowe.
• Ukształtowanie przyszłego modelu rynku energii elektrycznej w UE w kierunku rynkowej i optymalnej integracji odnawialnych źródeł energii ma zasadnicze znaczenie dla bezpieczeństwa sieci. Przyszła Unia Energetyczna w należyty sposób powinna uwzględniać zdolność rynku hurtowego energii i możliwości infrastruktury sieciowej do przyjęcia rosnącego wolumenu odnawialnych źródeł energii. Są państwa, które traktują rozwój OZE priorytetowo, co w wyniku niedostatecznych zdolności przesyłowych na liniach wewnętrznych, powoduje obciążenia i koszty u sąsiadów w postaci przepływów kołowych.
• Pragnę zaznaczyć, że Polski Rząd Polski popiera rozsądną politykę klimatyczno-energetyczną. W październiku 2014 r. Rada Europejska przyjęła Konkluzje w sprawie ram polityki klimatyczno-energetycznej do 2030 r., w których określono 3 cele: redukcję emisji gazów cieplarnianych w UE, o co najmniej 40% w stosunku do 1990r.; osiągnięcie co najmniej 27% udziału energii ze źródeł odnawialnych (OZE) w energii zużywanej w UE, a także co najmniej 27% poprawę efektywności energetycznej w 2030r. w porównaniu z prognozami zużycia energii w przyszłości w oparciu o obecne kryteria.
• Podstawowym celem polskich negocjatorów w trakcie Rady Europejskiej w październiku 2014 r. było zapewnienie, aby nowe rozwiązania, w tym cel redukcyjny na 2030r. nie miały negatywnego wpływu na zakładaną w krajowych dokumentach strategicznych ścieżkę polskiego wzrostu gospodarczego oraz na ceny energii w naszym kraju. Porozumienie było uzależnione od kwestii zagwarantowania mechanizmów i instrumentów kompensujących koszty osiągnięcia celów redukcyjnych przez mniej zamożne państwa członkowskie. W Konkluzjach zawarte zostały zapisy gwarantujące wdrożenie następujących mechanizmów kompensujących dla 10 krajów UE, w tym dla Polski: opcjonalny przydział bezpłatnych uprawnień do emisji dla sektora energetyki oraz partycypacja w funduszu na modernizację sektora energetyki i na inwestycje zwiększające efektywność energetyczną.
